ميرزا محمد خليل مرعشى صفوى

مقدمهء ناشر 4

مجمع التواريخ ( فارسى )

مير محمد على مشهور بفاضل كه در اواخر عمر ساكن مرشد آباد بنگاله شده بوده » . ذكر اين مير محمد على فاضل و نسخه‌هاى تأليفى او را نگارنده در هيچ مأخذى نتوانستم بدست آورد و اگر اين نوشته‌ها بدست مىآمد شايد ميشد ميزان معلوماتى را كه ميرزا محمد خليل و ديگران از او گرفته‌اند معين نمود . وقايع بعد از نادرشاه كه اين كتاب شامل قسمتى از آنهاست غير از جهانگشاى نادرى و نسخهء حاضر در چند تأليف ديگر نيز كه تقريبا مقارن همين اوقات برشتهء تحرير درآمده مذكور است مثل مجمل التواريخ ميرزا ابو الحسن گلستانه ( سال تأليف آن 1196 ) كه قسمتى از آن سابقا در بين سنوات 1891 و 1896 در آلمان بتوسط اسكارمان « 1 » مستشرق آلمانى و تمام آن با مقدمه و حواشى و ذيل آن از زين العابدين كوهمره‌اى در سال 1320 شمسى بتوسط فاضل ارجمند آقاى سيد محمد تقى مدرس رضوى در طهران منتشر شده ، و فوائد الصفويه كه آن را ميرزا ابو الحسن بن ابراهيم قزوينى در سال 1211 در لكنهو بنام محمد ميرزا صفوى « 2 » در تاريخ صفويه از جمله وقايع دوران سلطنت شاه سليمان ثانى نوشته و يكى از جمله مآخذ او همين مجمع التواريخ ميرزا محمد خليل بوده است . ديگر تاريخ مير قاسم موسوى سبزوارى منشى شاه طهماسب ثانى كه ذكر آن در كتاب فوايد الصفويه آمده و ظاهرا نسخه‌اى از آن بدست نيست . ديگر كتاب تذكرهء داود يا زبور « 3 » آل داود كه تاريخ شاه سليمان ثانى بن ميرزا محمد داود و خاندان اوست تأليف سلطان هاشم ميرزا پسر شاه سليمان و عم ميرزا محمد خليل مؤلف مجمع التواريخ و او اين كتاب را در سال 1218 نوشته و

--> ( 1 ) - Oscar Mann ( 2 ) - اين شخص كه او را آقا محمد خان قاجار در سال 1200 در طهران بلقب سلطان محمد ثانى بسلطنت اختيار كرد نوادهء شاه طهماسب ثانى و پسر شاه سلطان حسين دوم است . ( 3 ) - بعضى از مستشرقين ندانسته اين كلمه را « زيور » خوانده‌اند در صورتى كه در « زبور » بودن آن شكى نيست .